QSPM là gì? Kỹ thuật Quy hoạch Chiến lược các Biện pháp Định lượng

bởi: Admin
QSPM là gì? Kỹ thuật Quy hoạch Chiến lược các Biện pháp Định lượng

QSPM (Quantitative Strategic Planning Matrix - Quy hoạch Chiến lược các Biện pháp Định lượng) là một kỹ thuật được sử dụng để đánh giá và lựa chọn các chiến lược thay thế trong quá trình hoạch định chiến lược. Đây là một phương pháp có tính hệ thống, khách quan và định lượng, giúp các doanh nghiệp xác định và chọn lựa chiến lược phù hợp nhất dựa trên các yếu tố then chốt như điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và đe dọa (SWOT) cũng như các yếu tố bên ngoài liên quan. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu sâu hơn về khái niệm, mô hình, mục đích, ưu nhược điểm, ứng dụng, các bước thực hiện và một số ví dụ cụ thể về QSPM.

QSPM là gì? Kỹ thuật Quy hoạch Chiến lược các Biện pháp Định lượng

Khái niệm QSPM

QSPM là gì? Kỹ thuật Quy hoạch Chiến lược các Biện pháp Định lượng

Kỹ thuật Quy hoạch Chiến lược các Biện pháp Định lượng (QSPM)

Định nghĩa

QSPM là một kỹ thuật định lượng được sử dụng để đánh giá các lựa chọn chiến lược dựa trên các yếu tố quan trọng liên quan đến sự thành công của chiến lược đó. Nó cho phép các nhà quản lý đánh giá và xếp hạng các chiến lược thay thế một cách khách quan và có cơ sở.

Lịch sử hình thành

Kỹ thuật QSPM được phát triển bởi các nhà nghiên cứu Fred R. David và Clifford E. Bughman vào năm 1976. Nó được đưa vào sách giáo khoa "Quản trị Chiến lược" (Strategic Management) và đã trở thành một phương pháp phổ biến trong quá trình hoạch định chiến lược của các doanh nghiệp.

Đặc điểm chính

  • Tính khách quan: QSPM sử dụng các số liệu định lượng để đánh giá, giảm thiểu sự thiên vị trong quá trình lựa chọn chiến lược.
  • Tính toàn diện: QSPM xem xét các yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp để đánh giá các chiến lược.
  • Tính hệ thống: QSPM cung cấp một phương pháp có hệ thống để xem xét, đánh giá và so sánh các chiến lược thay thế.

Mô hình QSPM

Kỹ thuật Quy hoạch Chiến lược các Biện pháp Định lượng (QSPM)

Các thành phần chính

Mô hình QSPM bao gồm các thành phần chính sau:

  1. Các yếu tố then chốt: Đây là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự thành công của chiến lược, bao gồm các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và đe dọa.
  2. Trọng số: Mỗi yếu tố then chốt sẽ được gán một trọng số tương ứng với tầm quan trọng của nó.
  3. Điểm đánh giá: Mỗi chiến lược thay thế sẽ được đánh giá trên từng yếu tố then chốt bằng cách gán một điểm đánh giá.
  4. Tổng điểm: Tổng điểm của mỗi chiến lược thay thế được tính bằng tổng của tích số giữa trọng số và điểm đánh giá tương ứng với mỗi yếu tố then chốt.

Quy trình thực hiện

Quy trình thực hiện QSPM bao gồm các bước sau:

  1. Xác định các yếu tố then chốt từ phân tích SWOT.
  2. Gán trọng số cho mỗi yếu tố then chốt.
  3. Đánh giá mỗi chiến lược thay thế trên từng yếu tố then chốt bằng cách gán điểm đánh giá.
  4. Tính tổng điểm cho mỗi chiến lược thay thế.
  5. Xếp hạng các chiến lược dựa trên tổng điểm.

Mục đích của QSPM

Kỹ thuật Quy hoạch Chiến lược các Biện pháp Định lượng (QSPM)

Đánh giá và lựa chọn chiến lược

Mục đích chính của QSPM là cung cấp một phương pháp khách quan và định lượng để đánh giá và lựa chọn chiến lược phù hợp nhất cho doanh nghiệp dựa trên các yếu tố then chốt liên quan đến sự thành công của chiến lược đó.

Hỗ trợ ra quyết định

QSPM giúp các nhà quản lý có một cơ sở vững chắc để ra quyết định về chiến lược cần thực hiện bằng cách so sánh và xếp hạng các chiến lược thay thế.

Tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình

Việc sử dụng QSPM làm tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quá trình ra quyết định chiến lược, giúp các bên liên quan hiểu rõ cơ sở và lý do lựa chọn chiến lược cụ thể.

Ưu điểm và nhược điểm của QSPM

Kỹ thuật Quy hoạch Chiến lược các Biện pháp Định lượng (QSPM)

Ưu điểm

Tính khách quan

QSPM cung cấp một phương pháp khách quan để đánh giá các chiến lược thay thế dựa trên các số liệu định lượng, giảm thiểu sự thiên vị và ý kiến chủ quan.

Tính toàn diện

QSPM xem xét cả các yếu tố bên trong (điểm mạnh, điểm yếu) và bên ngoài (cơ hội, đe dọa) của doanh nghiệp, đảm bảo rằng tất cả các yếu tố quan trọng được xem xét trong quá trình đánh giá.

Khả năng so sánh

QSPM cho phép so sánh và xếp hạng các chiến lược thay thế một cách dễ dàng dựa trên tổng điểm, giúp xác định chiến lược phù hợp nhất.

Nhược điểm

Phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu đầu vào

Kết quả của QSPM phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng và tính chính xác của dữ liệu đầu vào, bao gồm các yếu tố SWOT, trọng số được gán và điểm đánh giá của từng chiến lược.

Đòi hỏi sự hiểu biết về phương pháp

Việc thực hiện QSPM đòi hỏi sự hiểu biết về phương pháp và khả năng phân tích dữ liệu, do đó cần có sự chuyên môn và kỹ năng từ người thực hiện.

Giới hạn về dữ liệu

QSPM chỉ xem xét các yếu tố then chốt đã được xác định từ trước, do đó có thể bỏ qua hoặc không xem xét đầy đủ các yếu tố quan trọng khác.

Ứng dụng của QSPM

Trong lĩnh vực doanh nghiệp

QSPM được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực doanh nghiệp để đánh giá và lựa chọn chiến lược cạnh tranh, mở rộng thị trường, phát triển sản phẩm, hay tái cấu trúc doanh nghiệp. Các doanh nghiệp sử dụng QSPM để có cái nhìn tổng thể và khoa học về các chiến lược tiềm năng.

Trong lĩnh vực giáo dục

QSPM cũng được áp dụng trong lĩnh vực giáo dục để đánh giá và lựa chọn các chiến lược phát triển trường học, chương trình đào tạo, hay các dự án nghiên cứu. Việc sử dụng QSPM giúp các nhà quản lý giáo dục có cơ sở khoa học để ra quyết định.

Trong lĩnh vực công nghệ

Trong lĩnh vực công nghệ, QSPM được sử dụng để đánh giá và so sánh các chiến lược phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường, hay đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ mới. QSPM giúp các doanh nghiệp công nghệ có cái nhìn toàn diện về các chiến lược tiềm năng.

Các bước thực hiện QSPM

Bước 1: Xác định yếu tố then chốt

  • Phân tích SWOT để xác định các yếu tố then chốt.
  • Lựa chọn các yếu tố quan trọng nhất liên quan đến chiến lược.

Bước 2: Gán trọng số

  • Xác định mức độ quan trọng của mỗi yếu tố bằng cách gán trọng số từ 1 đến 4 (1: không quan trọng, 4: rất quan trọng).

Bước 3: Đánh giá chiến lược

  • Đánh giá mỗi chiến lược thay thế trên từng yếu tố then chốt bằng cách gán điểm từ 1 đến 4 (1: yếu, 4: mạnh).

Bước 4: Tính tổng điểm

  • Tính tổng điểm cho mỗi chiến lược bằng cách nhân trọng số với điểm đánh giá và cộng lại.

Bước 5: Xếp hạng chiến lược

  • Xếp hạng các chiến lược dựa trên tổng điểm, chiến lược có tổng điểm cao nhất sẽ là lựa chọn hàng đầu.

Ví dụ về QSPM

Để minh họa cách thức thực hiện QSPM, chúng ta có thể xem xét một ví dụ đơn giản sau đây:

Bước 1: Xác định yếu tố then chốt

  • Điểm mạnh: Thương hiệu mạnh.
  • Điểm yếu: Chi phí cao.
  • Cơ hội: Thị trường mở rộng.
  • Đe dọa: Sự cạnh tranh gay gắt.

Bước 2: Gán trọng số

  • Điểm mạnh: 4
  • Điểm yếu: 3
  • Cơ hội: 4
  • Đe dọa: 2

Bước 3: Đánh giá chiến lược

  • Chiến lược A:
    • Điểm mạnh: 3
    • Điểm yếu: 2
    • Cơ hội: 4
    • Đe dọa: 3
  • Chiến lược B:
    • Điểm mạnh: 4
    • Điểm yếu: 3
    • Cơ hội: 3
    • Đe dọa: 2

(Và tiếp tục với các chiến lược khác)

Bước 4: Tính tổng điểm

  • Tổng điểm Chiến lược A: (3x4) + (2x3) + (4x4) + (3x2) = 32
  • Tổng điểm Chiến lược B: (4x4) + (3x3) + (3x3) + (2x2) = 31

(Và tính tổng điểm cho các chiến lược khác)

Bước 5: Xếp hạng chiến lược

Dựa vào tổng điểm, chọn ra chiến lược có tổng điểm cao nhất là lựa chọn hàng đầu.

Phần mềm hỗ trợ QSPM

Có một số phần mềm hỗ trợ thực hiện QSPM như:

  1. DecisionPro: Phần mềm chuyên dùng để thực hiện phân tích QSPM và đưa ra quyết định chiến lược.
  2. Expert Choice: Công cụ giúp xây dựng và thực hiện ma trận QSPM một cách dễ dàng và chuyên nghiệp.
  3. QI Macros for Excel: Add-in cho Excel giúp tạo và phân tích ma trận QSPM một cách hiệu quả.

Tài liệu tham khảo

  1. David, F. R., & Bughman, C. E. (1976). "Strategic Management". New York: Macmillan.
  2. Wheelen, T. L., & Hunger, J. D. (2017). "Strategic Management and Business Policy". Pearson.
  3. Grant, R. M. (2019). "Contemporary Strategy Analysis". Wiley.

Kết luận

Qua bài viết này, chúng ta đã hiểu rõ hơn về khái niệm, mô hình, mục đích, ưu nhược điểm, ứng dụng, cách thực hiện và ví dụ về QSPM. QSPM là một công cụ quan trọng trong quá trình đánh giá và lựa chọn chiến lược, giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện và khoa học để ra quyết định chiến lược phù hợp. Việc áp dụng QSPM đòi hỏi sự chuyên môn và kỹ năng, nhưng mang lại hiệu quả cao trong quá trình hoạch định chiến lược của doanh nghiệp.

Đang xem: QSPM là gì? Kỹ thuật Quy hoạch Chiến lược các Biện pháp Định lượng